شاید فکر کنید این دستگاه فقط برای سیبزمینی سرخکرده است، اما تجربه نشان داده که پخت خورشت در هواپز هم کاملا ممکن و نتیجهاش شگفتانگیز است. وقتی اولین بار تصمیم گرفتم خورشت در هواپز درست کنم، شک داشتم که آیا مثل روش سنتی خوب جا میافتد یا نه، اما باید بگویم که این دستگاه کوچک، کارهای بزرگی انجام میدهد. در این مقاله میخواهم قدم به قدم به شما نشان دهم که چطور از این قابلیت جذاب استفاده کنید و آشپزیتان را متحول کنید.
نکات مهم
- هواپز با گردش سریع هوای داغ، غذا را بسیار سریعتر از روشهای سنتی آماده میکند.
- شما میتوانید انواع غذاها حتی خورشت را با روغن بسیار کم و کاملا رژیمی بپزید.
- تمیز کردن سبد هواپز خیلی راحتتر از شستن قابلمهها و ماهیتابههای بزرگ است.
- ایمنی این دستگاه نسبت به سرخ کردن عمیق در روغن داغ بسیار بالاتر است.
چرا هواپز برای خورشت مناسب است؟
راستش را بخواهید، محبوبیت این دستگاه بیدلیل نیست. وقتی هواپز خریدم، اولین چیزی که توجهم را جلب کرد، سرعت بالای آن بود. دیگر لازم نیست مثل قدیم ساعتها پای گاز بایستید. غذاها بسیار سالمتر هستند چون روغن خیلی کمی مصرف میکنید و اگر به دنبال طرز تهیه غذای رژیمی در هواپز هستید، این وسیله یک دستیار عالی برای شماست. بوی بد سرخکردنی هم در خانه نمیپیچد. علاوهبراین تمیز کردن سبد آن خیلی راحت است و ایمنی بیشتری نسبت به کار با روغنهای داغ روی گاز دارد. این یک تغییر مثبت و بزرگ در سبک آشپزی روزمره شما خواهد بود.
راز عملکرد سریع هواپز در پخت خورشت چیست؟
همه چیز زیر سر تکنولوژی گردش هوای داغ است. این دستگاه از چند بخش اصلی مثل المنت گرمایشی، فن پرقدرت و سبد تشکیل شده است. المنت در بالای دستگاه، گرمای شدیدی تولید میکند و فن، این هوای داغ را با سرعت زیاد دور غذای شما میچرخاند. این کار باعث میشود گرما به طور یکنواخت به همه جای غذا برسد و آن را مغزپخت کند. برخلاف فرهای معمولی که گاهی زیر غذا خوب برشته نمیشوند، در اینجا جریان همهجانبه هوا، به غذای شما آن رنگ طلایی و تردی دلپذیر را میدهد.
وقتی صحبت از آیا در هواپز میشود خورشت درست کرد میشود، با یک چالش جدی روبرو هستیم. تجربه و بررسیهای من نشان میدهد که هواپز، با وجود تمام خوبیهایش، محصولی ایدهآلی برای غذاهای آبکی مثل خورشت نیست. چرا؟ چون این دستگاه دقیقا مثل یک فر کوچک با فن پرقدرت کار میکند و برای برشته و ترد کردن طراحی شده، نه برای جوشاندن طولانیمدت که لازمهی یک خورشت جاافتاده است.
چرا هواپز برای خورشت مناسب نیست؟
همانطور که میدانید، خورشت نیاز به قل زدن آرام در آب و سس دارد تا طعمها به خورد هم بروند. هواپز اما با هوای داغ و خشک کار میکند. این هوای داغ به جای اینکه به خورشت شما لعاب بدهد، آب آن را سریع تبخیر میکند و ممکن است موادتان را خشک کند. حتی بسیاری از کاربران باتجربه هم همین نظر را دارند و معتقدند برای خورشت بهتر است سراغ همان قابلمه یا آرامپز بروید تا نتیجه دلخواهتان را بگیرید.
قورمه سبزی در هواپز
بگذارید یک مثال ملموس بزنم. فکر کنید میخواهید خورشت قرمه سبزی در هواپز درست کنید. همه ما میدانیم که راز یک قورمهسبزی معرکه، در سرخ شدن حسابی سبزی آن با روغن فراوان است. اگر بخواهید این کار را در هواپز انجام دهید، سبزی به جای سرخ شدن، خشک میشود و آن عطر و طعم بینظیر را از دست میدهید. در واقع، روغن در اینجا نقش مهمی برای جا افتادن و سیاه شدن رنگ خورش دارد که هواپز به خاطر ماهیت کمروغنش، نمیتواند آن را به خوبی فراهم کند. پس اگر به دنبال آن قورمهسبزی اصیل و روغنانداخته هستید، شاید بهتر باشد روش سنتی را حفظ کنید.
درست است که گفتیم پخت خورشت سنتی در هواپز چالش دارد، اما ناامید نشوید! هواپز شما استاد درست کردن انواع خوراک است. خوراکها، غذاهایی با سس غلیظتر و مواد ترکیبی هستند که با حرارت مستقیم و گردش هوا عالی میشوند. در واقع، پخت انواع خورشت در هواپز شاید ممکن نباشد، اما با کمی خلاقیت میتوانید غذاهایی مشابه و حتی جذابتر مثل خورشت مرغ مجلسی در هواپز (البته به سبک خوراک) تهیه کنید. بیایید آستینها را بالا بزنیم و چند دستور امتحانپیس را با هم مرور کنیم.
خوراک مرغ و سبزیجات فوری (۲۰ دقیقهای)
این دستور برای روزهای شلوغ که وقت کمی دارید، معجزه میکند. یک غذای سالم، سریع و پر از رنگ و طعم.
مواد لازم برای یک تجربه عالی:
- سینه مرغ ۱ عدد کامل (یا ۲ عدد کوچک)
- فلفل دلمهای رنگی (قرمز، زرد، سبز) ۲ عدد (برای زیبایی بیشتر)
- پیاز قرمز ۱ عدد متوسط
- سیر ۲ حبه
- نمک، فلفل سیاه، پاپریکا، پودر سیر، پودر پیاز (هر کدام ۱ قاشق چایخوری)، کمی فلفل قرمز برای تندی
- زعفران دمکرده به مقدار دلخواه (برای عطر ایرانی)
- روغن زیتون ۲ قاشق غذاخوری (اختیاری، برای نرمتر شدن)
مراحل پخت قدم به قدم را در ادامه میبینید:
- سینه مرغ، فلفل دلمهها و پیاز را به صورت مکعبی یا خلالی یکاندازه خرد کنید تا یکنواخت بپزند.
- همه مواد را در یک کاسه بزرگ بریزید. سیر رنده شده، تمام ادویهها، زعفران و روغن زیتون را اضافه کنید و خوب مخلوط کنید تا همه مواد مزهدار شوند.
- مواد را داخل سبد هواپز بریزید. دقت کنید سبد خیلی پر نشود تا هوا بتواند آزادانه بچرخد.
- دما را روی ۱۸۰ درجه سانتیگراد و زمان را روی ۱۵ تا ۲۰ دقیقه تنظیم کنید.
- حتماًدر اواسط پخت (مثلا دقیقه ۱۰)، سبد را بیرون بکشید و مواد را زیر و رو کنید تا همه طرفشان طلایی شود.
- با کمی آب لیموترش تازه و پنیر پارمسان سرو کنید. عالی میشود!
خوراک مرغ رژیمی با هویج و سیبزمینی در هواپز
اگر به دنبال یک وعده کاملتر و سیرکنندهتر هستید، این دستور را امتحان کنید. ترکیب مرغ برشته با سبزیجات نرم، سیب زمینی در هواپز فوقالعاده است.
مواد لازم:
- ران مرغ ۲ عدد
- هویج و سیبزمینی از هر کدام ۱ عدد متوسط
- رب گوجهفرنگی ۱ قاشق غذاخوری
- ادویه نمک، فلفل سیاه، زردچوبه
- روغن مایع ۱ قاشق غذاخوری
طرز تهیه آسان آن به این شکل است:
- رانهای مرغ را با نمک، فلفل، زردچوبه و رب گوجه خوب ماساژ دهید و بگذارید یک ساعت در یخچال بماند تا مزهها به خورد هم بروند.
- هویج و سیبزمینی را پوست بگیرید و خرد کنید.
- مرغها را در سبد بگذارید و سبزیجات را دور آنها بچینید. کمی روغن روی همه مواد اسپری کنید یا بمالید.
- دستگاه را روی ۲۰۰ درجه سانتیگراد تنظیم کنید و حدود ۶۰ دقیقه زمان بدهید. نتیجه، یک خوراک مرغ نرم و کاملا پخته با سبزیجات تنوری است.
مرغ شکمپر مجلسی در هواپز
فکرش را بکنید، یک مرغ کامل و طلایی که شکمش پر از مخلفات خوشمزه است، آن هم در هواپز! این غذا برای مهمانیهای کوچک عالی است.
مواد لازم برای شکمپر به شرح زیر هستند::
- مرغ کوچک (حدود ۱ کیلوگرم)
- مواد داخل شکم پیاز داغ، زرشک، آلو بخارا، گردو، رب انار و سبزیهای معطر تفت داده شده
- برای مزهدار کردن مرغ زعفران، آب پیاز، نمک، فلفل، پاپریکا، پودر سیر
مراحل کار و پخت به شکل زیر است:
- مرغ را از شب قبل با مخلوط زعفران و ادویهها حسابی ماساژ دهید و بگذارید در یخچال استراحت کند تا بوی زهم آن کاملاً گرفته شود.
- مواد میانی را آماده و تفت دهید، سپس داخل شکم مرغ را با آنها پر کنید.
- مرغ را روی سه پایه کوتاه در هواپز بگذارید (اگر دارید) یا مستقیم در سبد قرار دهید. میتوانید چند تکه سیبزمینی هم کنارش بگذارید.
- دما را روی ۱۸۰ درجه و زمان را روی ۹۰ دقیقه تنظیم کنید. اگر لازم بود، ۱۰ دقیقه بیشتر زمان بدهید تا پوستش کاملا طلایی و ترد شود.
آمادهسازی اجزای خورشت در هواپز
شاید نتوانیم کل خورشت را در هواپز بار بگذاریم، اما میتوانیم از آن به عنوان یک دستیار حرفهای برای آمادهسازی برخی مواد اولیه استفاده کنیم. فکرش را بکنید، خورشت بادمجان در هواپز که بادمجانهایش به جای غرق شدن در روغن، با کمترین میزان چربی سرخ و طلایی شدهاند. این یعنی یک خورشت سالمتر و سبکتر که وجدان آدم را راحت میکند! بیایید ببینیم چطور میتوانیم از این ترفند برای بادمجانها استفاده کنیم.
روش اول: بادمجانهای ترد و کلاسیک
این روش سادهترین راه برای داشتن بادمجانهایی است که جان میدهند برای خورشت قیمه بادمجان یا حتی کشک بادمجان.
مواد لازم:
- بادمجان قلمی: به تعداد دلخواه
- روغن سرخکردنی: فقط ۱ قاشق غذاخوری (بله، درست خواندید!)
- نمک: به میزان لازم
مراحل کار:
- بادمجانها را پوست بگیرید و از طول به ورقههایی با ضخامت حدود یک بند انگشت برش بزنید. یکسان بودن ضخامت خیلی مهم است تا همه با هم بپزند.
- آنها را ۱۵ دقیقه در آب نمک بخوابانید تا تلخیشان گرفته شود و روغن کمتری جذب کنند. سپس آبکش کرده و با دستمال کاملا خشکشان کنید.
- کف سبد هواپز را با کمی روغن چرب کنید. بادمجانها را بچینید و روی آنها هم کمی روغن اسپری کنید یا با برس بمالید.
- دستگاه را روی ۱۸۰ درجه و زمان ۲۰ تا ۲۵ دقیقه تنظیم کنید. وسط کار حتما سری بزنید و آنها را زیر و رو کنید تا ۲ طرفشان یکدست طلایی شود.
روش دوم: بادمجانهای طلایی با سس مخصوص
اگر نگران خشک شدن بادمجانها هستید، این روش با یک سس جادویی، نتیجهای نرمتر و خوشرنگتر به شما میدهد.
مواد لازم برای سس جادویی:
- روغن مایع: ۱ قاشق غذاخوری
- آب: ۱ قاشق غذاخوری
- سرکه سفید: ۱ قاشق غذاخوری
- زردچوبه: کمی برای خوشرنگ شدن
مراحل کار:
- بادمجانها را برش بزنید و نیم ساعت با کمی نمک و زردچوبه مزهدار کنید.
- سس مخصوص (ترکیب روغن، آب، سرکه و زردچوبه) را آماده کنید.
- قبل از گذاشتن بادمجانها در سبد، با برس از این سس روی هر دو طرف آنها بمالید.
- دما را روی ۱۹۰ درجه و زمان را روی ۱۴ دقیقه تنظیم کنید.
- بعد از ۱۰ دقیقه، سبد را بیرون بیاورید و دوباره از همان سس روی بادمجانها بزنید. این کار باعث میشود بادمجانها براق و نرم باقی بمانند و خشک نشوند.
فوت کوزهگری برای جلوگیری از خشک شدن
بزرگترین چالش در پخت بادمجان با هواپز، خشک شدن آن است. اما نگران نباشید، با چند ترفند ساده میتوانید جلوی این اتفاق را بگیرید. اول اینکه بادمجانها را خیلی نازک نبرید؛ ضخامت یک بند انگشت عالی است. دوم، حتما از ترکیب آب و روغن (همان سس جادویی) استفاده کنید، رطوبت آب مانع خشک شدن سریع میشود. و سوم، دما را خیلی بالا نبرید، حرارت ملایمتر فرصت پخت بهتری به مغز بادمجان میدهد بدون اینکه سطحش بسوزد.
تکنیک سرآشپز شبیهسازی بخارپز در هواپز برای پخت خورشت
شاید باورتان نشود، اما با کمی خلاقیت میتوانید هواپزتان را به یک بخارپز کوچک تبدیل کنید! این تکنیک برای کسانی که میخواهند غذاهایی نرمتر و شبیهتر به خورشت داشته باشند، عالی است. اگرچه نمیتوانیم یک قابلمه پر از آب را در هواپز بگذاریم، اما میتوانیم با مقدار کمی آب، محیطی مرطوب ایجاد کنیم.
چطور این کار را انجام دهیم؟ یک روش ساده این است که کف سبد یا کاسه اصلی هواپز، مقدار خیلی کمی آب بریزید (در حدی که فقط کف آن خیس شود و به المنتها نرسد). سپس مواد غذایی را روی پایه فلزی یا توری قرار دهید تا با آب تماس مستقیم نداشته باشند. وقتی دستگاه روشن میشود، این آب بخار شده و در فضای بسته هواپز میچرخد و باعث پخت ملایمتر مواد میشود.
یک ترفند دیگر استفاده از فویل آلومینیومی است. مواد غذایی (مثلاً سبزیجات یا تکههای مرغ مزهدار شده) را داخل فویل بگذارید، یکی دو قاشق آب یا سس به آن اضافه کنید و فویل را خوب ببندید. حالا این بستههای کوچک را در سبد هواپز بگذارید. در این حالت، مواد داخل فویل با بخار آب خودشان پخته و نرم میشوند، درست مثل یک بخارپز حرفهای. این روش برای حفظ رطوبت و طعم مواد فوقالعاده است.
چه ظرفی برای پخت خورشت در هواپز بگذاریم؟ (راهنمای نجات)
حالا که فهمیدیم چطور غذاهای متنوعی را حتی در بهترین هواپز درست کنیم، یک سوال مهم پیش میآید: ظرف مناسب خورشت در هواپز (یا هر غذای دیگری) چیست؟ یادتان باشد، هواپز شوخی ندارد! دمای داخل آن به شدت بالا میرود و هر ظرفی طاقت این گرما را ندارد. استفاده از ظرف نامناسب نه تنها ممکن است غذایتان را خراب کند، بلکه میتواند به دستگاه آسیب بزند یا حتی خطرناک باشد. بیایید یک بار برای همیشه تکلیف ظروف را روشن کنیم.
ظروف فلزی برای پخت خورشت در هواپز
خبر خوب این است که اکثر ظروف فلزی که برای فر ساخته شدهاند، در هواپز هم قابل استفادهاند. ظروف استیل ضد زنگ، آلومینیومی و چدنی انتخابهای عالی هستند. آنها گرما را خوب منتقل میکنند و حتی میتوانند به پخت سریعتر غذا کمک کنند.
فقط حواستان باشد که اگر تابه یا قابلمه فلزی شما دستههای پلاستیکی یا چوبی دارد، آنها را در هواپز نگذارید چون ذوب میشوند یا میسوزند.
ظروف سرامیکی
ظروف سرامیکی میتوانند گزینه خوبی باشند، اما نه همه آنها! ظروف سرامیکی لعابدار که مخصوص پختوپز در فر هستند (مثل پرسلان و ظروف سنگی) معمولاً ایمناند. اما ظروف سفالی معمولی یا چینیهای ظریف و نقشدار را فراموش کنید؛ آنها ممکن است در برابر حرارت زیاد ترک بردارند. ظروف کوچک رمکین (Ramekin) هم که برای دسرها استفاده میشوند، گزینهای عالی و مقاوم برای هواپز هستند.
ظروف شیشهای فقط پیرکس اصل!
اینجا باید خیلی احتیاط کنید. هر ظرف شیشهای را نمیتوان در هواپز گذاشت. فقط و فقط ظروف شیشهای مقاوم به حرارت مثل پیرکس (Pyrex) واقعی یا شیشههای تمپر شده مجاز هستند. این ظروف میتوانند شوکهای حرارتی را تحمل کنند. اما مراقب باشید، برخی ظروف که شبیه پیرکس هستند، در واقع از جنس شیشه معمولی (سودا-آهک) ساخته شدهاند و ممکن است در هواپز خرد شوند. همیشه علامت ایمنی در فر را روی ظرف چک کنید.
سیلیکون و فویل
قالبهای سیلیکونی که برای کیک و مافین استفاده میشوند، به راحتی دمای بالای هواپز را تحمل میکنند و چون انعطافپذیرند، جا دادنشان در سبد راحت است. فویل آلومینیومی هم که یار همیشگی آشپزخانه است، در هواپز هم کاربرد دارد. میتوانید برای جلوگیری از کثیف شدن سبد یا خشک شدن روی غذا از آن استفاده کنید. فقط دقت کنید که فویل نباید کل کف سبد را بپوشاند و جلوی گردش هوا را بگیرد.
هرگز این ظرفها را نگذارید!
- ظروف پلاستیکی و ملامین به هیچ وجه! این ظروف در دمای بالا ذوب میشوند و مواد سمی آزاد میکنند.
- ظروف چوبی و کاغذی معمولی خطر آتشسوزی دارند.
- ظروف سفالی معمولی احتمال شکستن آنها در اثر حرارت زیاد است.
سخن پایانی
آشپزی با هواپز یک تجربه جدید و هیجانانگیز است. شاید نتوانید دقیقا همان خورشت سنتی مادربزرگها را در آن بپزید، اما این دستگاه درهای جدیدی را به روی شما باز میکند: از خوراکهای سریع و سالم گرفته تا پیشغذاهای ترد و کمروغن. مهم این است که خلاق باشید و از امتحان کردن نترسید. با کمی تمرین، قلق دستگاه دستتان میآید و میتوانید شاهکارهای خودتان را خلق کنید. پس همین امروز دست به کار شوید و یک غذای جدید را امتحان کنید!
سوالات متداول
آیا میتوان خورشت را در هواپز گرم کرد؟
بله، برای گرم کردن خورشت در هواپز میتوانید آن را در یک ظرف مناسب (مثل پیرکس یا فلزی) بریزید، روی آن را با فویل بپوشانید و چند دقیقه با دمای ملایم (حدود ۱۶۰ درجه) گرم کنید.
بهترین دما و زمان برای پخت مرغ در هواپز چقدر است؟
دما مناسب خورشت در هواپز (یا بهتر بگوییم خوراک مرغ) بین ۱۸۰ تا ۲۰۰ درجه سانتیگراد و زمان پخت خورشت در هواپز بسته به اندازه تکههای مرغ، بین ۲۰ تا ۴۰ دقیقه است. میتوانید این موارد را در مقاله جدول پخت غذا در هواپز بخوانید.
آیا طعم غذا در هواپز با روش سنتی فرق دارد؟
بله، کمی متفاوت است. طعم خورشت در هواپز (یا همان خوراک) بیشتر حالت تنوری و برشته دارد تا آبپز و جاافتاده. اما بسیاری از افراد این طعم جدید و بافت ترد را بیشتر میپسندند.
چه غذاهایی را نباید در هواپز پخت؟
غذاهای خیلی آبکی مثل سوپ و آش، سبزیجات خیلی سبک که با جریان هوا به پرواز در میآیند (مثل اسفناج تازه)، و غذاهایی که نیاز به خمیر شل دارند (مثل خمیر بنیه) برای هواپز مناسب نیستند.
